Đẩy mạnh xuất khẩu xoài Vĩnh Long sang Mỹ

Xuất khẩu xoài Vĩnh Long sang Mỹ - cơ hội mở rộng thị trường tiêu thụ

Xoài là loại trái cây thứ 6 của Việt Nam được Mỹ cho phép nhập khẩu vào tiêu thụ. Đây là một tin vui đối với doanh nghiệp xuất khẩu nông sản và của người trồng xoài. Tháng 2/2019, tại Vĩnh Long đã diễn ra lễ ký kết hợp tác giữa Công ty CP Thương mại và Xuất nhập khẩu Green Path (Hà Nội) với các hợp tác xã, tổ hợp tác xoài của tỉnh để xuất khẩu xoài sang thị trường Mỹ.

Hiện nay sản xuất nông sản khó nhất là vấn đề đầu ra, đòi hỏi doanh nghiệp lẫn nông dân phải vượt qua nhiều rào cản. Vĩnh Long là tỉnh tiềm năng có đủ các mặt hàng nông sản và đây là lần đầu tiên tỉnh đưa mặt hàng xoài xuất khẩu sang Mỹ và được thị trường khó tính này chấp nhận chứng tỏ nông sản Vĩnh Long đã đạt một số tiêu chuẩn đề ra.

Theo hợp tác xã xoài cát núm Trung Chánh, hiện hợp tác xã có 17 xã viên với khoảng 10 ha trồng xoài theo tiêu chuẩn VietGAP. Với năng suất trung bình từ 8- 9 tấn/ha, dự kiến mỗi năm hợp tác xã cung ứng cho thị trường từ 90- 100 tấn xoài. Mặt hàng xoài được xuất khẩu là cơ hội để mở rộng thị trường tiêu thụ, mang lại giá trị hiệu quả kinh tế cao cho nông sản Vĩnh Long và đây được xem là dấu ấn ban đầu, để làm tiền đề thực hiện các bước tiếp theo.

Theo Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Vĩnh Long, Vĩnh Long hiện có gần 44.500 ha trồng cây ăn trái với tổng sản lượng trên 440.900 tấn/năm. Trong đó, có gần 4.900 ha xoài, chiếm 11% diện tích cây ăn trái, được trồng tập trung tại các huyện Vũng Liêm, Mang Thít, Tam Bình với các loại giống như: xoài cát núm, xoài cát chu, xoài xanh Đài Loan, xoài Tứ Quý… Tuy nhiên đến hiện tại, toàn tỉnh chỉ có trên 93ha xoài đạt chứng nhận VietGAP và thực hiện xây dựng mã số vùng trồng.

Để đảm bảo các tiêu chuẩn khắt khe về chất lượng sản phẩm xuất khẩu, ngành chức năng và người dân phải chú trọng công tác quản lý chất lượng sản phẩm, cần phải thực hiện theo đúng quy trình, tiêu chuẩn từ khâu quy hoạch vùng trồng nông sản an toàn, phương thức sản xuất, thu hái, bảo quản, đóng gói tới bao bì mẫu mã sản phẩm,....

Những vấn đề tồn tại và phương án khắc phục cho trái xoài trên đường hội nhập

Mỹ là thị trường nhập khẩu xoài lớn nhất thế giới, việc xoài Việt Nam chính thức được xuất khẩu tới thị trường này là một cơ hội lớn sau nỗ lực 10 năm đàm phán. Tuy nhiên, còn nhiều khó khăn mà doanh nghiệp xuất khẩu xoài sẽ phải đối mặt thời gian tới. Sau hơn 10 năm đàm phán, ngày 18/2, đại diện Cục Kiểm dịch Thực Động vật thuộc Bộ Nông nghiệp Mỹ (APHIS) đã trao giấy thông hành xuất khẩu trái xoài của Việt Nam vào Mỹ.

Theo Hội đồng xoài quốc gia Mỹ (Mango National Board), xoài chỉ được trồng thương mại hạn chế ở Mỹ phần lớn do thời tiết không thích hợp. Do đó, đây là thị trường nhập khẩu xoài lớn nhất thế giới.  Thời điểm nhập khẩu xoài cao điểm tập trung vào các tháng 4, 5, 6, 7. Trung bình mỗi tháng chiếm gần 12% tổng lượng nhập khẩu xoài trong cả năm, trong đó tháng nhập đỉnh điểm nhất là tháng 6.

Trái xoài trước sức ép lớn khi xuất khẩu vào thị trường Mỹ

 Theo thương vụ Việt Nam tại Mỹ, xoài Việt hiện nay tuy giá thành xuất khẩu khá cao nhưng nhìn chung sẽ có khả năng cạnh tranh nhất định so với xoài các nước, do có chất lượng ngon, tỷ lệ ngọt cao. Tuy nhiên, thị trường Mỹ rất đặc biệt, bởi đây là thị trường có ảnh hưởng rất lớn từ nguồn trái cây tại Mexico, đất nước có sản lượng xoài lớn nhất khu vực châu Mỹ, với tiêu chuẩn chất lượng cao và đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm. 

Theo Cục Bảo vệ Thực vật Việt Nam, điều kiện để xoài được phép xuất khẩu vào Mỹ rất khắt khe từ khâu nhà vườn, đóng gói, xử lý chiếu xạ, kiểm dịch thực vật tại cửa khẩu nhập...Cụ thể, vườn trồng, cơ sở xử lí và đóng gói phải được Cục Bảo vệ Thực vật và Văn phòng của Cục kiểm dịch động thực vật Mỹ (APHIS) cấp mã số để quản lí và truy xuất nguồn gốc. Mọi lô hàng trước khi xuất khẩu phải được xử lí với liều tối thiểu 40 Gy, được Cục Bảo vệ Thực vật và APHIS kiểm dịch và cấp Giấy chứng nhận kiểm dịch thực vật.

Bên cạnh đó, Việt Nam sẽ phải chịu áp lực cạnh tranh lớn từ các nước khác với thị phần chiếm đông đảo. Theo Bộ Nông nghiệp Mỹ, tổng lượng nhập khẩu xoài của Mỹ khoảng hơn 400.000 tấn/năm. 99% tổng lượng nhập khẩu xoài vào Mỹ từ 6 nước gồm Mexico, Peru, Guatemala, Brazil, Haiti, Ecuador.

Để xuất khẩu thành công vào thị trường Mỹ, các doanh nghiệp Việt Nam ngoài việc tuân thủ các quy định về vệ sinh, an toàn thực phẩm thì cần chủ động thực hiện các hoạt động xúc tiến thương mại tại thị trường Mỹ, đặc biệt là tại các khu vực có cộng đồng người Á Châu và Mỹ La tinh mạnh mẽ. 

Đồng thời cũng truyền tải các thông điệp khuyến khích người tiêu dùng tăng cường tiêu thụ xoài, trong đó cần nhấn mạnh hương thơm độc đáo của trái xoài, các giá trị dinh dưỡng và lợi ích về sức khoẻ mà xoài mang lại, song song với đó hướng dẫn cách sử dụng, chế biến quả xoài.

Khắc phục những khó khăn để trái xoài rộng cửa sang Mỹ

Theo Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Vĩnh Long, đưa xoài vào thị trường khó tính là tín hiệu vui nhưng cũng là vấn đề đòi hỏi sự trách nhiệm của người dân, khuyến cáo người dân phải nâng cao ý thức trách nhiệm trong sản xuất để đảm bảo an toàn, uy tín, bền vững và thực hiện theo đúng các cam kết với doanh nghiệp về cách thức sản xuất, đảm bảo chất lượng, vệ sinh an toàn thực phẩm.

Song song đó, Công ty CP Thương mại và Xuất nhập khẩu Green Path cũng cần quan tâm hỗ trợ, hướng dẫn về chuyên môn kỹ thuật và các yêu cầu do đối tác đặt ra để nông dân tiếp nhận và thay đổi thói quen sản xuất, phù hợp với thị trường xuất khẩu và mở rộng quy mô canh tác.

Có thể thấy, mở được thị trường đã khó, giữ thị trường lại càng khó hơn. Do đó, muốn xuất khẩu nông sản đạt hiệu quả cao và bền lâu đòi hỏi doanh nghiệp lẫn nông dân phải khai thác tốt lợi thế, áp dụng quy trình sản xuất sạch đáp ứng những rào cản về chất lượng, đặc biệt là phải tăng cường quảng bá, nâng cao thương hiệu, giữ uy tín với các đối tác.

Đối với xoài Việt Nam, người dân chỉ trồng chuyên canh tại một số địa phương, còn lại 95% diện tích xoài là vườn cây hỗn hợp (trồng chung với cây khác). Đây là một trong những nguyên nhân dẫn đến năng suất thấp, tuy sản lượng xoài đạt khá hơn nhưng xoài cùng kích cỡ, màu sắc, trọng lượng rất ít nên chỉ tiêu thụ trong nước, việc xuất khẩu không đáng kể.

Ngoài ra còn có thực trạng cây giống kém, trồng quản canh nên chất lượng không cao. Một hạn chế nữa là canh tác xoài hiện nay còn sử dụng nhiều phân hóa học, ít dùng phân hữu cơ. Thuốc bảo vệ thực vật dùng rất nhiều loại và rất đa dạng, nhà vườn có thể sử dụng 8-10 loại thuốc phun.

Theo Công ty TNHH Agricare Việt Nam, để  giữ được thị trường khó tính hàng đầu thế giới này, Việt Nam cần tiến hành hàng loạt các yêu cầu, tiêu chuẩn bắt buộc như quy hoạch vùng trồng, các nhà máy đóng gói và xử lý bởi tại Mỹ là tiêu chuẩn chiếu xạ, sản phẩm xoài Việt sẽ phải đáp ứng đầy đủ hàng rào kỹ thuật này.

Bên cạnh đó, địa phương cần tiếp tục tuyên truyền, vận động người dân chuyển đổi phương thức sản xuất cũ, phối hợp với doanh nghiệp thực hiện chương trình sản xuất xoài đạt chuẩn xuất khẩu và ngành nông nghiệp tăng cường tập huấn, hội thảo, chuyển giao kỹ thuật sản xuất cho nông dân,… để  xoài xuất khẩu sang thị trường Mỹ của tỉnh Vĩnh Long đạt hiệu quả cao nhất.

Định hướng phát triển bền vững nhằm đẩy mạnh hoạt động sản xuất và tiêu thụ xoài tỉnh Vĩnh Long

Để hỗ trợ người dân trong việc nâng cao sản lượng và chất lượng vườn cây ăn trái, Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Vĩnh Long đã hỗ trợ hơn 500 nghìn cây giống cho hơn 2.000 ha vườn cây già cỗi, kém hiệu quả, bệnh nặng, khó phục hồi tại các huyện Long Hồ, Mang Thít, Vũng Liêm và TP Vĩnh Long.

Bên cạnh đó, Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Vĩnh Long đã hỗ trợ nông dân thành lập 80 tổ hợp tác sản xuất và 18 mô hình tổ dịch vụ, thực hành sản xuất nông nghiệp tốt (VietGAP, GlobalGAP), thu hút 7.175 hộ nông dân tham gia.

Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Vĩnh Long đã phối hợp với huyện Vũng Liêm tập trung thực hiện dự án “Xây dựng vùng sản xuất trái qui mô lớn theo hướng GAP gắn với xây dựng nhãn hiệu hàng hóa và tiêu thụ nông sản giai đoạn 2015-2020”. Đến nay dự án đã xây dựng được 3 mô hình trồng cây ăn trái đặc sản đạt chứng nhận VietGAP:

- Mô hình trồng xoài Xiêm Núm: Hiện diện tích trồng xoài toàn huyện Vũng Liêm đã phát triển được 1.078 ha, chủ yếu tại các xã Quới Thiện (418 ha), Quới An (194 ha), Tân Quới Trung (140 ha), Trung Chánh (86 ha). Trong đó, huyện và ngành chuyên môn tỉnh hỗ trợ thành lập Hợp tác xã Xoài Quới An- Trung Chánh với 47 ha, sản xuất đạt chuẩn VietGAP đã được chứng nhận.

Trước đó, huyện Vũng Liêm cũng đã xây dựng và được chứng nhận nhãn hiệu “Bưởi da xanh Vũng Liêm” và hiện đang lập thủ tục sử dụng địa danh đặt tên cho nhãn hiệu “Xoài cát núm Vũng Liêm” và xác nhận khu vực trồng xoài trên địa bàn huyện.

Bước đầu, trên địa bàn tỉnh đã có một số mô hình thực hiện được sự liên kết sản xuất - tiêu thụ bằng hợp đồng, hình thành kênh tiêu thụ riêng, đã và đang mang lại hiệu quả cho nhà vườn và tạo nguồn nguyên liệu trái cây đủ tiêu chuẩn xuất khẩu. Kết hợp việc xây dựng thương hiệu, đăng ký mã vùng trồng đã đẩy mạnh việc tiêu thụ trong nước và xuất khẩu các trái cây của tỉnh một cách đáng kể.

Thị trường tiêu thụ chính của “Xoài cát núm Vũng Liêm” là các tỉnh, thành phố trong cả nước, trong đó tiêu thụ mạnh nhất là tại Thành phố Hà Nội, Trung Quốc và Hàn Quốc. Hiện xuất khẩu xoài Vũng Liêm sang Hàn Quốc mới chỉ đạt hơn 100 tấn. Do đó, Tổ hợp tác Xoài xiêm núm đang có kế hoạch đẩy mạnh quảng bá, giới thiệu sản phẩm nhằm mở rộng thị trường tiêu thụ sang Mỹ và các quốc gia ở châu Âu. Từ khi có nhiều kênh tiêu thụ, xoài đạt tiêu chuẩn VietGap giá cao gấp đôi, góp phần rất lớn trong việc tăng thu nhập của bà con nông dân. Cho đến nay, có nhiều doanh nghiệp tìm đến, như Tập đoàn Lộc Trời, VinGroup đến vùng nguyên liệu ký hợp đồng.

Nguồn: VITIC tổng hợp