Định hướng phát triển sản xuất nông nghiệp sạch của tỉnh Quảng Trị

Đưa vào trồng thử nghiệm một số loại cây trồng mới bước đầu mang lại hiệu quả kinh tế cao tỉnh Quảng Trị

Tỉnh Quảng Trị có đến hơn 70% dân số sống bằng nông nghiệp, nhưng nhìn chung nhiều năm qua, nông dân làm nông vẫn còn nghèo, trong lúc tài nguyên phục vụ cho nông nghiệp là không thiếu. Nhận thấy tiềm năng phát triển nông nghiệp sạch rất lớn, trong vài năm trở lại đây, tỉnh Quảng Trị đã xây dựng được một số mô hình sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, đưa vào trồng thử nghiệm một số loại cây trồng mới bước đầu mang lại hiệu quả kinh tế…

Nhờ chú trọng cơ cấu lại ngành nông nghiệp theo hướng nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp sạch, đáp ứng nhu cầu thị trường nên trong những năm trở lại đây, tỉnh Quảng Trị đã xây dựng được một số mô hình trồng trọt áp dụng công nghệ hiện đại, như: Mô hình trồng mướp đắng trong nhà lưới được triển khai tại thôn Lại An, xã Gio Mỹ, huyện Gio Linh, hiện đang duy trì diện tích gần 25 ha, có trên 50 hộ tham gia; mô hình trồng dưa lưới trong nhà kính tại thôn Cang Gián, xã Trung Giang với diện tích 500 m2 được trồng theo công nghệ Nhật Bản theo chương trình hợp tác giữa UBND tỉnh Quảng Trị và Tập đoàn Sumitomo (Nhật Bản) có kinh phí đầu tư hơn 1 tỉ đồng.  Đặc biệt trong năm 2018, một số hộ dân ở xã Gio Bình tỉnh Quảng Trị đã tận dụng quỹ đất đưa vào trồng thử nghiệm một số loại cây trồng mới như cam Vinh, ổi lê Đài Loan, bơ, chôm chôm ...

 Thực tế cho thấy không riêng gì cây ổi, cam mà bơ hay chôm chôm vẫn có thể phát triển rất tốt trên vùng đất đỏ Tây Gio Linh. Một điều kiện thuận lợi hiện nay khi thực hiện chủ trương trồng lại vườn cây cao su cũng như chuyển giao lại cho địa phương một số diện tích đất từ Công ty Cao su Quảng Trị chính là điều kiện tốt để người dân có được quỹ đất đưa một số cây trồng mới vào trồng đại trà. Đặc biệt là một số giống cây ngắn ngày như ổi chỉ sau 4 tháng đã cho thu hoạch. Theo tính toán bình quân 1 ha ổi thu gần 50 triệu đồng/lứa sẽ là nguồn thu nhập lớn cho nông dân nếu có đất để sản xuất.

Hiện nhiều hộ dân đang lên kế hoạch nhân rộng các mô hình sản xuất cây trồng theo hướng nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp sạch. Rõ ràng hiệu quả đầu tư của các mô hình điểm là không thể phủ nhận nhưng giá thành suất đầu tư khá cao. Sản xuất công nghệ cao đòi hỏi những nghiêm ngặt về quy trình kĩ thuật từ giống, phân bón, nguồn nước đến quá trình chăm sóc phải được tập huấn đầy đủ. Điều mà người dân mong muốn là sự phát triển liên tục và bền vững của các mô hình trồng trọt áp dụng công nghệ cao, cây trồng mới. Vì thế, huyện Gio Linh cần phối hợp với ngành chức năng tổ chức tập huấn cho nông dân quy trình sản xuất sạch theo tiêu chuẩn VietGAP, không chỉ ứng dụng đối với mướp đắng, dưa lưới, dứa mà cho tất cả các loại cây trồng khác được xem là thế mạnh của huyện như xà lách xoong, bơ, chôm chôm... Bên cạnh đó, huyện cần chú trọng đến giải pháp kêu gọi, thu hút doanh nghiệp đầu tư sản xuất và bao tiêu sản phẩm. Có chính sách khuyến khích đầu tư vào nông nghiệp, cơ chế hỗ trợ, tạo quỹ đất; tăng quy mô và sử dụng hiệu quả đầu tư cho nông nghiệp, nông thôn đảm bảo sự phát triển bền vững... Có như vậy mới giúp nông dân mở rộng diện tích sản xuất, kết nối thị trường tiêu thụ, tạo điều kiện thuận lợi để nhân rộng các mô hình sản xuất nhằm mang lại hiệu quả kinh tế cao.

Mô hình sản xuất mướp đắng trong nhà lưới đã đem lại năng suất và chất lượng cao

Mướp đắng là cây trồng truyền thống của người dân ở các xã vùng Đông của huyện Gio Linh như Gio Phong, Gio Mỹ, Gio Thành…Người dân ở vùng này đã có nhiều kinh nghiệm trong trồng mướp đắng mang lại thu nhập cao. Tuy nhiên, do mướp đắng là loại cây trồng khá mẫn cảm với nhiều đối tượng dịch hại, nhất là các loại sâu đục quả, bệnh thối quả, nên người trồng từ trước đến nay phải phun nhiều loại thuốc bảo vệ thực vật gây nhiều tồn dư trong sản phẩm có hại cho sức khỏe người sử dụng. Việc xây dựng mô hình trồng mướp đắng trong nhà lưới sẽ giúp cây trồng hạn chế tình trạng nhiễm sâu bệnh, ngăn không cho các loại côn trùng vào phá hoại. 

Mô hình trồng mướp đắng trong nhà lưới năm 2017 được triển khai tại thôn Lại An, xã Gio Mỹ, huyện Gio Linh với diện tích 20 ha gồm 50 hộ tham gia với tổng vốn đầu tư gần 900 triệu đồng, trong đó huyện hỗ trợ 250 triệu đồng, còn lại do hộ dân đầu tư bằng vốn tự có. Mỗi hộ được huyện hỗ trợ vật liệu làm nhà lưới khoảng 5 triệu đồng. Hiện nay mô hình đang tiến triển tốt, cây trồng ít bị ảnh hưởng bởi thời tiết lạnh, nhiệt độ xuống thấp mà vẫn sinh trưởng và phát triển nhanh.

Lợi ích của hệ thống nhà lưới là giữ ấm mùa đông, làm mát mùa hè, che chắn các loại sương muối, mưa đá có hại cho cây trồng, ngăn cản các loại côn trùng không vào nhà lưới đục quả, đục thân. Đồng thời, nông dân cũng tiến hành phủ bạt nilon chống xói mòn đất và hạn chế sự xâm lấn của cỏ dại. Hệ thống nhà lưới được nông dân đầu tư làm khá chắc chắn bằng vật liệu khung sắt, trụ bê tông và mái vòm bằng sắt, thép hoặc gỗ cao ráo, phủ lưới có độ bền lưới khoảng 3 năm với vốn đầu tư nhà lưới mỗi sào khoảng 17- 18 triệu đồng. Bạt nilon phủ gốc có thể sử dụng 2 vụ trong năm, lưới có thể sử dụng được 6 vụ (3 năm), khung sắt sử dụng lâu dài. Tuy nhiên, tham gia dự án này người dân đã được tập huấn kỹ thuật trồng, chăm sóc cây trồng và cách làm nhà lưới mà chưa được tập huấn các biện pháp kỹ thuật sản xuất rau an toàn theo tiêu chuẩn VietGAP. Sản xuất trong nhà lưới là một trong những hình thức đã có ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật trong việc tạo điều kiện sản xuất an toàn, song vẫn chưa tạo sự đồng bộ trong quy trình sản xuất sản phẩm sạch theo chuẩn sạch của VietGAP. Nông dân vẫn chưa được tập huấn về quy trình sản xuất rau sạch trong khi đã có điều kiện để sản xuất sạch.

Người dân xã Gio Mỹ nói riêng và vùng Đông Gio Linh nói chung trước đây mỗi sào mướp đắng cho thu nhập khoảng 10 triệu đồng nhưng thị trường tiêu thụ bấp bênh, sản xuất gặp nhiều rủi ro do dịch bệnh, thời tiết xấu. Hiện nay, việc xây dựng mô hình sản xuất trong nhà lưới sẽ giúp người dân hạn chế rủi ro dịch bệnh, thời tiết bất lợi trong sản xuất, năng suất cao hơn. Cùng với đó, việc tập huấn, đào tạo cho nông dân quy trình sản xuất sạch để sản phẩm làm ra đảm bảo chất lượng vệ sinh an toàn thực phẩm và xây dựng thương hiệu rau sạch (ít nhất trước mắt là xây dựng cho sản phẩm mướp đắng) sẽ là yếu tố để đảm bảo sự phát triển bền vững, nâng cao hiệu quả kinh tế trong sản xuất rau màu ở Gio Linh, bảo vệ sức khỏe cho người sản xuất cũng như người tiêu dùng.

Trái ổi lê cho thu lãi hơn 800 triệu đồng/năm/ha

Mô hình trồng giống ổi lê Đài Loan là một trong những mô hình có tiềm năng phát triển kinh tế nhất trên địa bàn tỉnh Quảng Trị.

Do ổi lê Đài Loan có hình thức đẹp, bắt mắt, thơm, ngọt, nhiều nước, thịt dày, ruột nhỏ, hạt mềm và giòn có giá khoảng 20.000 đồng/kg. Sau 3 năm trồng, mỗi ha ổi lê sẽ đạt doanh thu khoảng 1,7 tỷ đồng, cao hơn trên 700 triệu đồng/năm so với trồng cây cao su. Như vậy, sau khi trừ đi tất cả các chi phí: phân bón, tiền điện, nguyên liệu chế biến dung dịch sinh học phòng chống dịch bệnh…, mỗi năm 1 ha ổi lê Đài Loan cho lãi trên 800 triệu đồng.

Mô hình trồng ổi lê Đài Loan đang được các địa phương trong tỉnh Quảng Trị nhân rộng. Để xây dựng thương hiệu và cũng là để đảm bảo sức khỏe cho người tiêu dùng và bảo vệ môi trường sinh thái, người trồng trồng ổi lê Đài Loan ở Quảng Trị sản xuất theo hướng nông sản sạch như: bón bằng phân hữu cơ vi sinh, tuyệt đối không dùng chất kích thích tăng trưởng, phòng chống sâu bệnh bằng hỗn hợp dung dịch sinh học truyền thống: tỏi, gừng, ớt xay nhỏ trộn lẫn với rượu để phun lên cây.

Do thích hợp với thổ nhưỡng và điều kiện tự nhiên, nên ổi lê Đài Loan phát triển rất nhanh. Chỉ 4 tháng sau khi trồng ổi lê Đài Loan đã ra hoa kết quả. Giống ổi lê Đài Loan ra hoa quanh năm, tỷ lệ đậu quả cũng cao. Mong muốn lớn nhất hiện nay của người trồng ổi lê Đài Loan là chính quyền các cấp, các sở ban ngành nghiên cứu đảm bảo được đầu ra cho nông sản để người nông dân được yên tâm đầu tư vào sản xuất.

Ổi lê - Đài Loan

Mô hình trồng dưa lưới trên cát theo công nghệ cao của Nhật Bản bước đầu mang lại giá trị cao, đồng thời hướng tới xuất khẩu

Với việc sử dụng kỹ thuật của Nhật Bản triển khai mô hình nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao trồng dưa lưới, kết quả ban đầu cho thấy cây dưa lưới phát triển tốt, chất lượng quả đảm bảo. Mô hình đã sử dụng giá thể bằng đất cát, áp dụng công nghệ tưới tiết kiệm, dinh dưỡng được pha chế và đưa vào cây qua hệ thống tưới nhỏ giọt, đảm bảo cho các giai đoạn sinh trưởng, phát triển của cây. Cây sinh trưởng và phát triển tốt, đã cho ra quả, trọng lượng quả bình quân mỗi quả từ 1 - 1,5 kg. Để tạo ra một quả dưa lưới đạt chuẩn nhập vào các siêu thị cao cấp và xuất khẩu bắt buộc phải kiểm soát được ánh sáng, nhiệt độ và độ ẩm. Do đáp ứng được yêu cầu về chất lượng, dưa lưới Quảng Trị đã kết nối với siêu thị Intimex tại Hà Nội để hợp đồng tiêu thụ sản phẩm.

UBND tỉnh Quảng Trị đã kiểm tra nông trại dưa lưới trồng trên cát, và đánh giá cao kết quả bước đầu mô hình mang lại và mong muốn Tập đoàn Sumitomo Corporation tiếp tục có sự hỗ trợ để thực hiện mô hình này tốt hơn nữa; đồng thời giúp địa phương tìm thị trường tiêu thụ trong nước cũng như xuất khẩu...

Chôm chôm huyện Hướng Hóa tỉnh Quảng Trị mang lại nguồn thu nhập cao, góp phần vào quá trình chuyển đổi cơ câu cây trồng ở địa phương

Trước đây, người trồng chôm chôm trên đất Hướng Hóa tỉnh Quảng Trị gặp không ít khó khăn bởi khí hậu khắc nghiệp. Hiện nay, nhờ áp dụng kỹ thuật trồng cùng với kinh nghiệm tích lũy được, vườn trái cây phát triển tốt. Riêng chôm chôm cho hiệu quả kinh tế cao hơn hẳn các loại cây ăn quả khác, từ đó người dân nhân rộng trồng loại cây này.

 Để cây phát triển tốt, cho năng suất cao sau này, ngay từ giai đoạn ươm trồng, người dân cần áp dụng đúng quy trình, từ khâu làm đất, chọn giống đến phòng ngừa sâu bệnh.

Cần phải làm đất thật kỹ, chăm sóc cây chu đáo thì mới kéo dài tuổi thọ cây trồng và có thể thu hoạch hơn 10 năm. Đồng thời, khi bón phân, ngoài phân chuồng, cần kết hợp sử dụng thêm những loại phân có chứa vi sinh vật có lợi để cung cấp đủ lượng chất dinh dưỡng cần thiết cho cây sinh trưởng, phát triển tốt. Và quan trọng hơn, là đảm bảo cho quả sạch, đạt chất lượng, tạo sự tin cậy đối với người tiêu dùng.

Từ tháng 6-8 hàng năm, chôm chôm chín, thương lái vào đến tận vườn để thu mua. Với giá bán khoảng 25 nghìn đồng/kg, dự tính thu nhập của người dân lên tới 50 triệu đồng.

 Quảng Trị sẽ tiếp tục triển khai các giải pháp đồng bộ nhằm tái cơ cấu ngành nông nghiệp

Quảng Trị đang chuyển dịch sản xuất nông nghiệp theo hướng nâng cao chất lượng sản phẩm, dù kết quả đạt được vẫn chưa tương xứng với tiềm năng, lợi thế, nhưng bước đi ban đầu như thế là điều đáng mừng. Các mô hình nông nghiệp chất lượng cao đã tạo sự chuyển biến tích cực cả về nhận thức của nông dân, giúp họ nhận thức trong sản xuất, kinh doanh, chất lượng sản phẩm mới là điều quan trọng. Không những thế, sản xuất nông nghiệp theo tiêu chuẩn an toàn còn thúc đẩy sự kết nối giữa sản xuất với thị trường, từ đó mang lại lợi ích cao hơn cho người sản xuất, từng bước xây dựng thương hiệu cho sản phẩm nông nghiệp Quảng Trị an toàn, góp phần bảo vệ sức khoẻ người tiêu dùng trên địa bàn tỉnh cũng như trong và ngoài nước.

Những năm trở lại đây, tỉnh Quảng Trị đã triển khai các giải pháp đồng bộ nhằm tái cơ cấu nông nghiệp. Trong đó, một trong những bước đột phá là đã từng bước ứng dụng các tiến bộ kỹ thuật nhằm tăng năng suất, sản lượng cây trồng. Đặc biệt, tích cực kêu gọi và thực hiện các chính sách ưu đãi, thu hút các doanh nghiệp trong, ngoài tỉnh và doanh nghiệp nước ngoài đầu tư các dự án sản xuất nông nghiệp công nghệ cao, công nghệ tiên tiến.

Tỉnh Quảng Trị đã ban hành đề án về sản xuất nông nghiệp công nghệ cao, tạo thêm sinh kế cho người dân cũng như nâng cao giá trị gia tăng trong đề án tái cơ cấu nông nghiệp. Hiện tại, tỉnh tiếp tục xây dựng các chính sách khuyến khích, hỗ trợ người dân, doanh nghiệp đầu tư phát triển nông nghiệp công nghệ cao. Một số mô hình trồng dứa, trồng rau, củ, quả bằng công nghệ cao của Công ty CP khoáng sản Quảng Trị, HTX Nguyên Khang Hải Lăng, HTX Trường Sơn Vĩnh Linh... đã triển khai, bước đầu hình thành mô hình có hiệu quả.

Xác định trong sản xuất nông nghiệp, công đoạn mang lại nhiều giá trị gia tăng cho chuỗi sản phẩm là công nghiệp bảo quản, chế biến, vì vậy Quảng Trị đang cố gắng xây dựng thêm các nhà máy bảo quản, chế biến nông sản. Đơn cử, Công ty My Anh - Khe Sanh đang đầu tư xây dựng nhà máy thu mua, chế biến và bảo quản sản phẩm chuối và một số loại trái cây khác với công suất 27 - 36 ngàn tấn/năm; Công ty CP thực phẩm xuất khẩu Đồng Giao đang liên kết trồng dứa với các địa phương trong tỉnh tiến tới xây dựng nhà máy chế biến sản phẩm dứa và các loại thực phẩm đồ uống xuất khẩu tại Quảng Trị...

Nguồn: VITIC tổng hợp