Sơn La: Phát triển cây ăn trái gắn với chế biến chuyên sâu

Theo UBND tỉnh Sơn La, tổng diện tích cây ăn quả trên địa bàn tỉnh đạt khoảng 87.000 ha, sản lượng đạt khoảng 430.000 tấn (số liệu cập nhật năm 2021). Trong đó, diện tích trồng chanh leo đạt trên 2.100 ha, sản lượng hơn 23.000 tấn; nhãn đạt 19.500 ha, sản lượng 100.000 tấn; xoài 19.000 ha, sản lượng khoảng 80.000 tấn; mận và mơ hơn 11.600 ha, sản lượng hơn 92.000 tấn; chuối hơn 7.000 ha, sản lượng trên 70.000 tấn; cây có múi hơn 4.700 ha, sản lượng hơn 14.000 tấn. Bên cạnh trái cây chính vụ, tỉnh Sơn La còn chú trọng sản xuất cây rải vụ, mang lại thu nhập cao cho bà con nông dân như: chanh leo tím, bơ ghép, na hoàng hậu ghép, xoài ghép, nhãn ghép …

Hiện tỉnh Sơn La có các sản phẩm được cấp văn bằng bảo hộ, gồm: quả xoài tròn Yên Châu (chỉ dẫn địa lý); cam Phù Yên, nhãn Sông Mã, táo sơn tra Sơn La, na Mai Sơn, bơ Mộc Châu, chuối Yên Châu (nhãn hiệu chứng nhận); nhãn Sông Mã - Sơn La; chanh leo Sơn La; mận Sơn La. Tỉnh Sơn La đã duy trì và phát triển 90 chuỗi cung ứng quả an toàn với tổng diện tích sản xuất đạt 1.726 ha, sản lượng ước đạt 14.849 tấn/năm.

Đáng chú ý, tỉnh Sơn La đã được cấp 119 mã số vùng trồng cây ăn quả xuất khẩu. Trong đó, tổng số mã vùng trồng cây ăn quả xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc gồm 68 mã, với diện tích 3.290,43 ha, sản lượng quả đạt 47.390 tấn. Mã số vùng trồng cây ăn quả được cấp để xuất khẩu sang thị trường Mỹ, Australia, châu Âu... gồm 51 mã với tổng diện tích 344,16 ha. Nhờ vậy, giá trị xuất khẩu đạt mức khá cao, mang lại lợi ích kinh tế cho tỉnh, giúp người dân vươn lên làm giàu.

Sơn La chú trọng phát triển trái cây ăn quả gắn với chế biến chuyên sâu nhằm gia tăng giá trị sản phẩm và đa dạng hóa thị trường xuất khẩu

Nhờ hiệu quả kinh tế mà trái cây ăn quả mang lại, tỉnh Sơn La có xu hướng ngày càng mở rộng diện tích trồng. Hàng năm, sản phẩm từ trái cây ăn quả đã mang lại giá trị hàng triệu USD cho tỉnh Sơn La từ việc xuất khẩu. Mặc dù vậy, tổng sản lượng trái cây toàn tỉnh ước tính năm 2021 khoảng 430.000 tấn, lượng trái cây (tươi) xuất khẩu mới chỉ chiếm chưa tới 1/3, còn lại là tiêu thụ thị trường nội địa và một phần chế biến. Do đó, việc phát triển cây ăn trái gắn liền với chế biến chuyên sâu sẽ giúp sản phẩm của tỉnh Sơn La nâng cao giá trị, đa dạng hóa sản phẩm và mở rộng thị trường xuất khẩu. Chính vì vậy, việc thu hút doanh nghiệp vào chế biến sâu là vấn đề vô cùng cấp bách, cần được giải quyết trong ngắn hạn.

Chế biến nông sản tỉnh Sơn La

Để nâng cao chất lượng sản phẩm, đáp ứng yêu cầu khắt khe của những thị trường khó tính, tỉnh Sơn La đã tập trung đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ vào sản xuất; chuyển mạnh sang sản xuất hàng hóa để nâng cao hiệu quả trên đơn vị diện tích đất canh tác. Bên cạnh đó, tỉnh Sơn La tăng cường thu hút các tập đoàn kinh tế, doanh nghiệp liên kết với các hợp tác xã đầu tư nhà máy chế biến nông sản xuất khẩu nhằm đưa sản phẩm vào chuỗi tiêu thụ tại các siêu thị, trung tâm thương mại trong nước và xuất khẩu các loại quả tươi.

Nhằm chủ động xây dựng và triển khai định hướng của tỉnh Sơn La về phát triển ngành chế biến rau quả hiệu quả, an toàn và bền vững, đáp ứng được yêu cầu sản xuất và nhu cầu thị trường tiêu thụ, tỉnh cũng đã thu hút một số doanh nghiệp lớn đầu tư nhà máy chế biến, đã và sẽ đi vào hoạt động để giải quyết bài toán tiêu thụ trái cây cho tỉnh Sơn La như Nafoods Tây Bắc, TH True Milk… Đơn vị điển hình là Trung tâm chế biến rau quả Doveco Sơn La được xây dựng với quy mô 50.000 tấn sản phẩm/năm, tổng vốn đầu tư khoảng 400 tỷ đồng. Đây là một trong những trung tâm chế biến rau quả khép kín bao gồm từ việc liên kết sản xuất, thu mua nguyên liệu; chế biến tinh, chế biến sâu và hệ thống kinh doanh bán hàng trong nước và xuất khẩu. Bên cạnh đó, tỉnh Sơn La cũng đã thu hút được các doanh nghiệp tham gia đầu tư 3 nhà máy chế biến sản phẩm quả. Theo đó, từ năm 2018, nhà máy chế biến chanh leo, rau, củ, quả xuất khẩu tại huyện Mộc Châu đã đi vào hoạt động. Tiếp theo là nhà máy bảo quản và chế biến sản phẩm nông nghiệp công nghệ cao và nhà máy chế biến quả, đồ uống nước hoa quả công nghệ cao tại huyện Vân Hồ.

Tỉnh Sơn La chú trọng phát triển vùng nguyên liệu nhằm đáp ứng nguồn cung ổn định phục vụ cho các nhà máy chế biến

Để tiếp tục phát huy tiềm năng trồng cây ăn quả trên địa bàn tỉnh Sơn La và đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, UBND tỉnh Sơn La đã ban hành Kế hoạch về tổ chức triển khai Đề án phát triển ngành chế biến rau quả giai đoạn 2021 – 2030 với các nhiệm vụ trọng tâm:

Thứ nhất là, tỉnh Sơn La tập trung phổ biến nội dung và kết quả triển khai thực hiện Quyết định của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án Phát triển ngành chế biến rau quả giai đoạn 2021 - 2030, Nghị quyết của BCH Đảng bộ tỉnh về phát triển công nghiệp chế biến nông sản tỉnh Sơn La giai đoạn 2021 - 2025 và định hướng đến năm 2030, Nghị quyết của BCH Đảng bộ tỉnh về phát triển nông, lâm nghiệp và thuỷ sản bền vững, ứng dụng công nghệ cao đến năm 2025, định hướng đến năm 2030.

Thứ hai là, xây dựng vùng rau nguyên liệu phục vụ chế biến đến năm 2025 khoảng 10.000 ha, sản lượng 100.000 tấn; năm 2030 đạt 15.000 ha, sản lượng 200.000 tấn. Phát triển vùng nguyên liệu cây sơn tra và các loại quả: Xoài, nhãn, cam, bơ, chanh leo, hồng, lê... đến năm 2025 đạt khoảng 104.820 ha, sản lượng 596.530 tấn; đến năm 2030 có 130.000 ha, sản lượng hơn 1,1 triệu tấn.

Thứ ba là, phát huy tối đa công suất Nhà máy chế biến chanh leo, rau, củ, quả xuất khẩu của Công ty cổ phần Nafoods Tây Bắc; Hoàn thành đi vào hoạt động Nhà máy chế biến, bảo quản nông sản công nghệ cao của Công ty IC Food Sơn La; Nhà máy chế biến hoa quả tươi và thảo dược Vân Hồ của Tập đoàn TH; Trung tâm chế biến rau, quả xuất khẩu DOVECO Sơn La... Tỉnh Sơn La cũng khuyến khích các đơn vị, cá nhân xây dựng hệ thống chế biến, đóng gói, hộp, nước ép, sấy khô, kho mát bảo quản rau quả phù hợp với quy mô, đặc tính các loại rau quả của địa phương. Bên cạnh đó, cần xây dựng thương hiệu, tổ chức tốt các hoạt động xúc tiến thương mại và phát triển thị trường tiềm năng, trọng điểm đáp ứng tiêu thụ sản phẩm của tỉnh.

Thứ tư là, UBND tỉnh Sơn La kiến nghị Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, các Bộ, ngành Trung ương xem xét sớm ban hành chính sách hỗ trợ khu, vùng nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao; ban hành các định mức kinh tế kỹ thuật đối với các mô hình khuyến nông sản xuất nông sản hữu cơ, ứng dụng công nghệ cao.

Thứ năm là, tăng cường xúc tiến thương mại ra thị trường nước ngoài các sản phẩm nông sản an toàn để tạo những hướng đi mới cho xuất khẩu sản phẩm cây ăn quả trên địa bàn tỉnh.

Đình Thuận