Triển vọng xuất khẩu hạt điều của các địa phương thuộc vùng núi, vùng sâu, vùng xa, hải đảo

Hình ảnh vườn điều tại Bình Phước

Diện tích trồng điều của nước ta trong xu hướng giảm, năm 2023 là 301,1 nghìn ha, giảm 2,8% so với năm 2022. Sản lượng hạt điều năm 2023 của Việt Nam đạt 343,3 nghìn tấn, tăng 4,4% so với năm 2022. Dự báo, vụ mùa 2024 - 2025 thời tiết bất lợi, nhiều sâu bệnh nên sản lượng điều của Việt Nam sẽ giảm nhẹ.

Bình Phước được xem là thủ phủ của cây điều Việt Nam, chiếm khoảng 50,6% diện tích và hơn 54% sản lượng điều của cả nước. Diện tích cây điều toàn tỉnh Bình Phước hiện nay khoảng 152 nghìn ha, với sản lượng 243.000 tấn/năm, với hơn 1.400 cơ sở chế biến hạt điều quy mô nhỏ và vừa, công suất chế biến khoảng 500.000 tấn/năm. Bình Phước đứng đầu cả nước về sản lượng, kim ngạch xuất khẩu hạt điều. Vùng sản xuất điều chính của tỉnh Bình Phước tập trung tại các huyện Bù Gia Mập, Bù Đăng, Đồng Phú, Phú Riềng. Năng suất điều của tỉnh Bình Phước giai đoạn 2020 - 2024 đạt bình quân 12,7 tạ/ha, khu vực sản xuất điều cho năng suất cao đạt bình quân từ 1,8 tấn/ha tập trung tại các xã: Bom Bo, Minh Hưng (huyện Bù Đăng), Bình Thắng (huyện Bù Gia Mập), Phú Trung (huyện Phú Riềng). Thời gian qua, tỉnh Bình Phước cũng đã từng bước thành lập các hợp tác xã sản xuất nguyên liệu điều với chỉ dẫn địa lý được chứng nhận để cung cấp nguyên liệu đồng bộ cho thị trường; hình thành cụm ngành chế biến điều; tập trung chế biến sâu để đa dạng hóa sản phẩm. Đồng thời, đổi mới công nghệ chế biến bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm, tăng cường cơ giới hóa trong sản xuất và chế biến điều thô. Bên cạnh đó, các doanh nghiệp cũng đang đẩy mạnh ứng dụng khoa học - công nghệ để tự động hóa chế biến hạt điều và chế biến chuyên sâu đem lại giá trị cao.

Ủy ban Nhân dân tỉnh Bình Phước đã phê duyệt điều chỉnh bổ sung quy hoạch phát triển ngành điều đến năm 2025 tầm nhìn 2030. Mục tiêu mà Bình Phước đặt ra là đến năm 2030, diện tích điều của tỉnh đạt từ 175.000 - 179.000 ha, năng suất tăng từ 1,5 tấn/ha năm 2020 lên 2,1 tấn/ha vào năm 2030; sản lượng từ 243.000 tấn năm 2020 lên 352.000 tấn vào năm 2030; giữ nguyên công suất chế biến hạt điều 500.000 tấn/năm. Để đạt được những mục tiêu trên, Bình Phước tiến hành quy hoạch vùng nguyên liệu điều 140 nghìn ha, tập trung tại các huyện Bù Gia Mập, Phú Riềng, Bù Đăng và Đồng Phú; trong số đó chế biến sâu tăng từ 10.000 tấn năm 2020 lên 30.000 tấn vào năm 2030.

Theo số liệu của Tổng cục Hải quan, tháng 9/2024, xuất khẩu hạt điều của Việt Nam đạt gần 57,06 nghìn tấn, trị giá 372,15 triệu USD, giảm 11,6% về lượng và giảm 8,9% về trị giá so với tháng 8/2024; Tuy nhiên so với tháng 9/2023 tăng 0,6% về lượng và tăng 20,2% về trị giá. Tính chung 9 tháng đầu năm 2024, Việt Nam xuất khẩu được 543,5 nghìn tấn hạt điều, với trị giá 3,15 tỷ USD, tăng 20,1% về lượng và tăng 21,7% về trị giá so với cùng kỳ năm 2023.

Trong 9 tháng đầu năm 2024, Mỹ vẫn là thị trường xuất khẩu hạt điều lớn nhất của Việt Nam, chiếm 27,68% về lượng và chiếm 27,66% về kim ngạch trong tổng xuất khẩu hạt điều của cả nước, đạt trên 150,43 nghìn tấn, trị giá 871,33 triệu USD, tăng 29,9% về lượng và tăng 23,8% về trị giá so với cùng kỳ năm 2023. Giá bình quân xuất khẩu hạt điều của Việt Nam sang Mỹ đạt mức 5.792 USD/tấn trong 9 tháng đầu năm 2024, tăng 2,2% so với cùng kỳ năm 2023.

Trong 9 tháng đầu năm 2024, ngành điều Việt Nam đã khai thác tốt thị trường như: Mỹ, Trung Quốc, Hà Lan, UAE, Canada, Đức, Australia, Anh, Ấn Độ, Irắc, Thái Lan, Pháp, Nhật Bản, Tây Ban Nha, Lítva, Nga... Đáng chú ý, xuất khẩu hạt điều sang các thị trường Mỹ, Trung Quốc, UAE, Ấn Độ, Lítva, Nga, Hy Lạp đã ghi nhận mức tăng trưởng trên hai con số. Bên cạnh đó, giá bình quân xuất khẩu hạt điều của Việt Nam có xu hướng tăng, tác động tích cực lên toàn ngành, giúp ngành điều nước ta gia tăng giá trị sản phẩm.

Trong các tháng cuối năm 2024, xuất khẩu hạt điều của Việt Nam sẽ tiếp tục tăng trưởng nhờ yếu tố chu kỳ và nhu cầu nhập khẩu từ Mỹ, EU tăng phục vụ tiêu dùng các dịp lễ cuối năm. Đây cũng là cơ hội để doanh nghiệp điều trong nước tăng tốc xuất khẩu. Trong năm 2024, Việt Nam đặt mục tiêu kim ngạch xuất khẩu hạt điều đạt mức kỷ lục 3,8 tỷ USD (cao hơn khoảng 200 triệu USD so với năm 2023). Tuy nhiên, ngành điều cũng đang phải đối mặt với bài toán nguyên liệu, chi phí sản xuất, cùng làn sóng dịch chuyển sang sản xuất xanh. Do đó, các doanh nghiệp cần chủ động theo dõi sát diễn biến thị trường, đầu tư nâng cao chất lượng sản phẩm để giữ vững đà tăng trưởng xuất khẩu.

Thúy Hà

Thông tin chi tiết xem file đính kèm “tại đây”